Bugün - 15 Kasım 2018 PerşembeKünyemizSayfalarReklamlarHakkımızda
images/habersistemi_06.pngimages/habersistemi_07.png
 
Sinop   19°C
 
GÖREV BAŞINDA YAPILAN SALDIRIYA KINAMASİNOP KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ görev şehidi Op.Dr.K..
130 YILLIK DİKİŞ MAKİNESİ sahibinden.com’un “Antika” kategorisinde yer alan yaklaşı..
SİNOP'TA TAŞ ÇATI KAPLAMA GELENEĞİ YAŞATILACAK

Kaybolmaya yüz tutmuş taş çatılı, ünik yapılı, yayla evleri dünyanın birkaç yerinde yaşatılıyor.

Siyaset Haberi - 23 Mayıs 2014 Cuma

(16:47)

Kaybolmaya yüz tutmuş taş çatılı, ünik yapılı, yayla evleri dünyanın birkaç yerinde yaşatılıyor. Sinop’ta yaşayan kayrak taş çatılı evlerin ve bu geleneğin yaşatılması AB ve diğer Kültür Miras Fonlarından yapılacak projelerle finansman temini sağlanması ve özellikle İl Özel İdaresinin, Belediyelerin, Mimarlar Odasının ya da STK’ların bu konuda harekete geçmesi Sinop turizmi için önem arz etmektedir.

Kayrak taşı, günümüzde kolay temini ve ucuz olması sebebiyle daha çok yer döşemesi, duvar örgülerinde ve dekoratif amaçlarla kullanıp kullanım alanı oldukça geniştir. Son zamanlarda kayrak taşlarına olan ilgi artmış ve özellikle Avrupa’da büyük pazar haline gelmiştir. Özellikle İngiltere’de modern evlerin çatılarını kayrak taşlarla kaplayan birçok şirket bulunmakta ve bu evlere olan ilgi oldukça yüksektir.

KAYRAK TAŞLARIN ÇATIDA İLK KULLANIMLARI

Çatıların kayrak taşlarla kaplanması geleneği arkeoloji dünyasında ihmal edilen konularından biridir. Bu konuda bilimsel araştırmalar son derece kısıtlıdır. Yapılan bilimsel araştırmalara göre çatıları kayrak taşlarla kaplama ilk olarak Tunç Çağında Yunanistan’da görülmektedir. Peleponnessos yarımadasının doğusunda bulunan Argolis Körfezi çevresine yayılmış birkaç Erken Hellas Çağı ( M.Ö. 3100/3000–2000 ) yerleşimlerinde rastlanılmıştır. Bu yerleşimlerin başlıcaları; Lerna, Asine,Malthi, Tiryns ve Zygouries dir.

Kayrak taşlarının ağır olması sebebiyle bunları taklit ederek ilk pişmiş toprak çatı kiremitleri üretilmiştir. Pişmiş toprak çatı kiremitleri yaygınlaşınca kullanımı ortadan kalkmıştır. Çatı kaplamasında uzun bir süre kullanılmayan kayrak taşları Roma döneminde İngiltere’de karşımıza çıkmaktadır. 1920 yılında yapılan Margidunum-Charnwood kazılarında Leicestershire Villası ortaya çıkarılmıştır. Kazılar neticesinde bu villanın çatısının kayrak taşlarıyla kaplandığı anlaşılmıştır. Çatı kaplamasında kullanılan kayrak taşları Nottingham Üniversitesi Müzesinde sergilenmektedir. Roma döneminden sonraki kullanımı hakkında elimizde bir bilgi bulunmamaktadır.

Günümüzde kayrak taşı ile çatıların kaplanması Anadolu, Avrupa ve Asya’da görülmektedir. Anadolu’da,  Orta Toroslar’da (Mersinin dağlık bölümleri ve çevresi), Karadeniz’de Sinop (Erfelek, Ayancık ve Türkeli ilçeleri) ve Kastamonu (sadece Çatalzeytin ilçesi); Orta Avrupa’ da Makedonya (Manastır ve çevresi), Güney Avrupa’da, Yunanistan (Olympia ve çevresi), Kuzey Avrupa’da İngiltere’de, Asya’da Çin’in dağlık bölgelerinde görülmektedir.

Orta Toroslar ve Çin’de kayrak taş kaplamalı çatılar, tamamı taş duvarlı evlere uygulanmaktadır. Avrupa’da ise evlerin alt kısımları taş üst kısımları ise ahşaptır. Bir evin çatısını kayrak taşları ile kaplamak binaya 30 ton gibi ağır bir yük eklemektedir. Böylesine ağır bir yükü ancak taş duvarlarla taşıyabileceklerini düşünmüşlerdir. Sinop’ta kullanımı dünyada görülen tüm bölgedekilerden çok farklıdır. Kendine özgü özellikleri içinde barındırmaktadır.

SİNOP YAYLA EVLERİ

Sinop yayla evlerin yapımında çevrede kolaylıkla temin edilebilen kestane, çam, kayın gibi dayanıklı ağaçları kullanılmıştır. Özelikle çam ağacından yapılan evlerde mis gibi çam kokusu evi yıllarca sarmaktadır.  Evler dikdörtgen planlı ve tek katlıdır. Evler genellikle eğimli araziye 50–60 cm yüksekliğindeki ahşap direkler üzerine kurulmaktadır. Evlerde tek bir bile çivi kullanılmadan geniş ahşap bloklar birbirine geçme olarak birbirine bağlanmıştır. Bu evlerde çatı bir denge unsurudur. Hem ahşap duvarları birbirine bağlar hem de çatının ağırlıyla evi terazilemektedir.  Eve bir bölme eklenmek istenildiğinde ahşap duvarlar sökülerek duvar ilaveleriyle büyütülmektedir. Bu evlerde çivi olmadığı için istenildiği kadar sökülüp yenden yapılabilir. Heyelan ve depremin zararları bu evlerde minimum düzeydedir.

Sinop’ta özellikle Ayancık ve Türkeli’nde toprak kaymaları sık sık görülmektedir. Evler ortalama her yıl 20 cm kaymaktadır. Böyle hareketli bir zeminde kurulan evler esnek olmalıdır. Ahşap geçmeli olarak yapıldığı için evlerin esneme payı çok fazladır. Ahşap geçmeli olarak yapılması yapıyı defalarca yenden kurma olanağı vermektedir. Heyelana ve depreme karşı dünyanın en dayanıklı ve güvenli kır evi tipidir. Bu evlerin tamirinin kolay olması ve doğal malzemeden yapılması sebebiyle evler çok uzun süre ayakta durmaktadır. Bazı evlerin 300 yıldır kullanıldığı bilinmektedir. Bu evler ahşap olduğu için sürekli nefes almaktadır. Kışın ılık yazın ise serindir.

Sinop ahşap geçmeli yayla evlerinde tercih edilen çatı tipi kırma çatıdır. Çatının ahşap iskeletini orta merkezde yer alan mahya ağacı ile oluşturuldu. Mahya ağacı çatının tüm yükünü çektiği için meşe ağacından yapılmasına özellikle dikkat edilirdi. Mahya ağacının yükünü hafifletmek için mahya ağacından duvarlara dik olarak uzanan atmalar konurdu. Atmalar sık ve kalın olarak yapılır ve mahyanın yükünü duvarlara dağıtırdı. Atılan bu atmaların üzerleri boşluk kalmayacak şekilde geniş ince kalaslarla kaplanırdı. Çatıyı desteklemek için mahya kirişine sık aralıkla destek direkleri atılırdı. Düz kalasların üzerine kayrak taşları dizilirdi ve en son olarak mahya ağacının üzerindeki aralıkları örtmek için kayrak taş plakalar diğerlerini dik olarak kesecek şekilde yerleştirildi. Böylece çatıda sızdırmazlık sağlanmış olurdu. Kayrak taşların birbirine üzerine iyi şekilde binmesi ve aralarının boş kalmaması için kertildiği görülmektedir. Böylelikle rüzgârla geriye itilen yağmur sularının ve kar erimeleriyle birlikte çatının içine su sızması engellenmiştir. Bu çatıların ağırlığı ortalama 30 tondur. Böyle muazzam bir ağırlığı sadece tamamı ahşaptan yapılan bir yapıda kullanabilmeleri ahşap işçiliğinde ve mimarlıkta ne kadar ileri bir seviyede olduklarını göstermesi açısından önemlidir. Böyle detaylı bilgi birikiminin olması bu uygulamanın Sinop’ta bu geleneğin daha köklü olduğunu düşündürmektedir. Detaylı bilimsel araştırmalarının ardından tespit edilebilecektir.

Kayrak taş çatılı ahşap evlerin başka benzeri dünyanın hiçbir yerinde görülmemekte ve sadece Sinop’a özgüdür. Saç levhaların ve çatı kiremitlerinin bu bölgelerde kullanımı giderek yaygınlaşmasıyla birlikte tek tek bu çatılar yok olmaktadır.

Sinop’un geleceğinin biriktirilmesinde üzerinde çok fazla durulmayan Kayrak Taşı Çatı geleneğinin yaşatılması konusunda Üniversitemize ve Mimarlar Odasına çok önemli görevler düşmektedir. Tarih önünde sorumlu duruma düşmemeleri için biran önce harekete geçilmesini umuyor, Kayrak Taşı Çatı geleneğini koruyor ve paylaşmaktan mutluluk duyuyorum.

Hikmet TOSUN

Sinop İl Kültür ve Turizm Müdürü

Sinop Alan Yönetimi Danışma Kurulu Başkanı


Kaynak / Editör: İHA - sinopcomtr Okunma 1306

Bu habere hiç yorum yazılmamış, ilk yorumu siz yazın !


SiyasetHaberleri

CHP ÖN SEÇİMİ BARIŞ KARADENİZ DEDİ
CHP SİNOP MİLLETVEKİLİ KARADENİZ SİNOP PAZARINDA PAZAR ESNAFINI DİNLEDİ
SİNOPLU CHP MİLLETVEKİLLERİ MECLİS’TE BİRARAYA GELDİ
DOSTOYEVSKİ OLMASAYDI SİNEMACI OLMAZDIM
HAYALLER KAHKAHAYA BOĞDU
CHP SİNOP MİLLETVEKİLİ KARADENİZ’DEN ÖĞRENCİLERE ÜCRETSİZ ULAŞIM TEKLİFİ
TÜRKİYE FİNALİNDE İLİMİZİ TEMSİL EDECEKLER
SİNOP SU ÜRÜNLERİ FAKÜLTESİNE ÖDÜL YAĞDI

Diğer Haberler

ISIRGAN VE BROKOLİYLE HASTALIKLARA VEDA EDİN
BELEDİYE BAŞKANLARI BİRLİK YEMEĞİNDE BİRARAYA GELDİ
İL ÖZEL İDARESİ SİLDİ SÜPÜRDÜ
BADMİNTON GENÇLER İL BİRİNCİLİĞİ MÜSABAKALARI
GAYRİMENKULDE ASIL HAREKETLENME SEÇİM SONRASI
SİNOP İLDA TEKSTİL “GAPSHOES” ve “TRİKONFEX” FUARINA KATILDI
SİNOP İL GENEL MECLİSİ ARALIK AYI MESAİSİNE BAŞLADI
2013 YILINDA 970 PROJE
Ulusal Gazeteler
Yazarlar

EN DEĞERLİ OSMANLI PARASI ALMANYA’DA ORTAYA ÇIKTIPara koleksiyoncularının yüzyılı aşkın süredir var mı yok mu diye..
En Çok Okunanlar


Sakarya Caddesi Yayalaştırma Projesi'ni destekliyor musunuz?


Anketler
   Kararsız9 Kişi (% 8 )
   Hayır22 Kişi (% 19 )
   Evet80 Kişi (% 72 )

Toplam 111 Kişi


Hava Durumu
Şehir
(Sinop)
Bugün
16°C - 19°C
Cuma
14°C - 20°C
Pazar
14°C - 21°C
Salı
17°C - 23°C

Günün Sözü


Kargalar ötmeye başlayınca bülbüller susar..


(Mevlana)


Arşiv Getir

Facebook


pornoerdem aydıngereksiz işler uzmanıakaewn
Künyemiz Sayfalar Reklamlar Hakkımızda Facebook FriendFeed Twitter MySpace